مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتم النبیین صلی الله علیه و آله فصلنامه تخصصی کلام و ادیان 2981-1864 1 1 2020 03 20 پژوهشی در اقسام وحی بر اساس آیات و روایات 7 28 183576 FA سید علی احمدی دانش‌آموخته سطح 4 حوزه علمیه Journal Article 2023 11 20 وحی تنها راه رسیدن معارف الهی به بشر است و از جانب خدای متعال، بر فرستادگان و سخنگویان او نازل می‌شود. وحی دارای انواع و اقسامی بوده که برخی از اقسام آن، به قصد نزول شریعت و کتاب آسمانی میباشد و مخصوص پیامبران است. برخی دیگر، به قصد تبیین دین و تأیید و تسدید حجت الهی است که علاوه بر پیامبران، بر بعضی از افراد همچون امامان و اولیای الهی نازل می‌شود. این نتیجه از برخی آیات قرآن همچون آیۀ 73 سورۀ انبیاء، آیات ابتدایی سورۀ دخان و آیۀ چهارم سورۀ قدر، و برخی روایات همچون روایات باب فرق بین نبی و رسول و محدّث، مفهّمبودن امامان، نزول روح بر امامان و روایات مربوط با مصحف حضرت فاطمه3 قابل استفاده است. همچنین وحی بر اساس آیۀ 51 سورۀ شوری، به سه گونه نازل می‌شود: برخی با واسطۀ ملک و فرشته، برخی بدون واسطۀ ملک، و برخی به صورت الهام است.

https://www.mkak.ir/article_183576_2e6918499e51731eaebaa9d39c67eda7.pdf

مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتم النبیین صلی الله علیه و آله فصلنامه تخصصی کلام و ادیان 2981-1864 1 1 2020 03 20 دریافت شیخ مفید از مفهوم ثقلینی امامت و بازخورد آن در تعریفِ امامت ا, 29 52 183577 FA علی روشن دانش‌پژوه حوزوی Journal Article 2023 11 20 شیخ مفید از جملۀ عالمان پرکار در حوزۀ امامت است. وی در ابتدای دوران غیبت کبری میزیسته است؛ زمانی که بسیاری از گنجینۀ روایی شیعه در دسترس بوده است. ازاینرو متوقع است که او ضمن داشتن دریافتی نظاممند از مفهوم ثقلینی امامت، در پژوهشهای امامتی خود، ازجمله تعریف امامت، از آن ادراک ثقلینی استمداد طلبد و نتایج آن را در نگاشتههایش انعکاس دهد. این خواسته، از جانب او پاسخ مثبت یافته است. با الگوگرفتن از نظریۀ «افتراض‌الطاعه» به عنوان نظریهای پرشاهد و متقن در تبیین مفهوم ثقلینی امامت، و جستجو از اجزای هفتگانۀ آن در آثار شیخ مفید، روشن میشود که وی به مفهوم ثقلینی امامت -افتراض طاعت- و سایر پارامترهای اساسی مرتبط به آن، التفات داشته است. شیخ مفید هرچند در تعریف اصطلاحی امامت، از آن مفاهیم سود برده است، اما ادبیات او با واژگان وحیانی فاصله دارد.

https://www.mkak.ir/article_183577_60a6a2bbb35f181c7968046d304e2ef4.pdf

مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتم النبیین صلی الله علیه و آله فصلنامه تخصصی کلام و ادیان 2981-1864 1 1 2020 03 20 بررسی تطبیقی جهاد ابتدایی از منظر فقه و سنت تاریخی معصومین علیهم السلام و عهدین 53 90 183578 FA محمد کاشانی مدیر گروه مسیحیت مؤسسۀ آموزش عالی خاتم‌النبیین صلی الله علیه و آله Journal Article 2023 11 20 جنگ و جهاد ممکن است گاه به صورت دفاعی در برابر تجاوز دشمن، و گاه به صورت تهاجمی (ابتدایی) به منظور حمله به دشمنی که آغازگر جنگ با ما نبوده، صورت پذیرد. در این تحقیق میکوشیم دیدگاه اسلام و مکتب اهل‌بیت: راجعبه مشروعیت جهاد ابتدایی و یا تهاجمی را جویا شویم. همچنین با بررسی تاریخی در پی پاسخ این سؤالیم که آیا در میان جنگ‌های مقدسی که شرح و بسطشان در قرآن و روایات بیان شده، جهاد تهاجمی نیز وجود دارد؟ از نتایج بررسی‌های صورتگرفته می‌توان دریافت که گرچه در اسلام گاه برای ایفای حقوق افراد مستضعفی که تحت ظلم حاکمان مستبد هستند اجازۀ جهاد ابتدایی صادر شده است، ولی مشروعیت جهاد ابتدایی مشروط به شرایطی است که عملاً امکان آن را بسیار محدود می‌کند. از همین رو تمامی جنگ‌های مقدسی که در صدر اسلام، در دورۀ حکومت پیامبر9 و امام علی7 رخ دادهاند، جنبۀ دفاعی داشتهاند. گرچه در طول تاریخ، خلفا و یا برخی از حاکمان مسلمان اقدام به جهاد ابتدایی کردند، اما رفتار آنها مورد تأیید صاحبان اصلی مکتب اسلام، یعنی اهلبیت: نبوده است. در مقابل در میان 294 جنگ منقول در کتاب مقدس، بیش از 141 موردشان جنگ‌های هجومی می‌باشند.

https://www.mkak.ir/article_183578_4573c6b3c20e8965bdd3ef4fc0caaeb9.pdf

مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتم النبیین صلی الله علیه و آله فصلنامه تخصصی کلام و ادیان 2981-1864 1 1 2019 06 22 Cultural Missiological: A Culture Change Strategy for Christian Evangelization میسیولوژیکال فرهنگی: استراتژی تغییر فرهنگ برای تبشیر مسیحیت 91 115 184090 FA سید جعفر هاتف الحسینی حوزوی Journal Article 2023 11 29 چکیده فعالیت میسیونرها در صد سال گذشته بسیار قابل تأمل است. شیوههای نو و بلندمدت چنددهساله باعث جهشی در تبشیر مسیحیت شده است. با دقت در تبشیر فِرق مختلف مسیحیت در صد سال گذشته، به این نکته پی می‌بریم که گام اول تبشیر، تغییر فرهنگ است. تغییر فرهنگ مقدمه‌ای برای تغییر دین مردم به مسیحیت است. این مقاله به روش توصیفی-تحلیلی به پردازش شواهد تاریخی و علم میسیولوژی در مبحث فرهنگ پرداخته است. یافته‌ها حاکی از آن است، مسیحیت تبشیری با استفاده از علم میسیولوژی سعی در تغییر فرهنگ و هویت مردم و در نهایت، تغییر جهانبینی آنها دارد تا در سالهای آینده، موجی از تغییر دین در بین مردم ایجاد کند. شاید در نگاه اولیه، تبشیر از ملزومات هر دین است، ولی مسیحیت تبشیری با کمک کشورهای استعمارگر، یک استعمار دینی، اقتصادی و سیاسی را ایجاد کرده که باعث برهمزدن نظم طبیعی فرهنگی جهان شده است. طبق نظر جامعهشناس، رابرت مرتون، این تغییر هدفمند، پیامدی بسیار خطرناک خواهد داشت. تغییر فرهنگ یا تحمیل فرهنگ و زبان غربی، استراتژی قدیمی مسیحیت تبشیری است که با فروپاشی استعمار، تداوم نیافته و آگاهی مردم، موج‌های ضد تبشیری در جهان ایجاد کرده است. مسیحیت در گام جدید، تلاش برای ایجاد پارادایم‌های جدید دارد تا به وسیلۀ آن، طبق مدل میسیولوژیست، پاول هیبرت، تغییر جهانیبینی انجام دهد.

https://www.mkak.ir/article_184090_7fc29abffc67ee022705d920ad37508e.pdf

مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتم النبیین صلی الله علیه و آله فصلنامه تخصصی کلام و ادیان 2981-1864 1 1 2019 06 22 Reviewing and criticizing the view of Iranian Salafism on the position of the Companions: with the focus of two books on the principles of the Qur'an and Aqoul and the path of unity بررسی و نقد نگاه جریان سلفی‌گری ایرانی به جایگاه صحابه: با محوریت دوکتاب عرض اخبار اصول بر قرآن و عقول و شاهراه اتحاد 117 142 184446 FA سید محمد مهدی موسوی سطح چهار حوزه علمیه قم Journal Article 2023 12 03 جریان سلفی‌گری ایرانی، در پی توجیه غصب حاکمیت و رد امامت منصوص الهی، بهنوعی قائل به نظریۀ عدالت صحابه شده تا به گمان خود، مسیر وحدت بین مسلمانان را هموار کنند. سید ابوالفضل برقعی در کتاب عرض اخبار اصول بر قرآن و عقول، و حیدرعلی قلمداران در کتاب شاهراه اتحاد، با استناد به برخی از آیات قرآن و ادلۀ تاریخی، در پی تبرئۀ صحابه از کوتاهی در حق امامت امیرمؤمنان7 برآمده و برای آنان جایگاهی چون مرجعیت علمی، اُسوۀ هدایت و مظهرِ صادقینِ در قرآن قائل شده‌اند. این تحقیق کوشیده است با تبیین نگرش این جریان به جایگاه صحابه، ادّلۀ آنان را مورد بازخوانی قرار دهد و از منظر قرآن، درستی یا نادرستی ادعای این جریان نوپا را آشکار سازد. هم‌چنین در مقدمۀ تحقیق، به عوامل طرح این‌گونه مباحث توسط آموختگان مکتب خلفا از نگاه امامیه پرداخته شده است.

https://www.mkak.ir/article_184446_b691a6ac59bdeff40396f1cca3bf0200.pdf

مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتم النبیین صلی الله علیه و آله فصلنامه تخصصی کلام و ادیان 2981-1864 1 1 2019 06 22 بررسی اندیشۀ شیخیۀ کرمان در خصوص کیفیت ارتباط امام زمان علیه‌السلام با مردم در عصر غیبت 143 169 184537 FA علی‌اکبر گهرگزی دانش‌آموختۀ سطح چهار حوزه Journal Article 2023 12 04 چکیده شیخیهٔ کرمان برای توجیه چگونگی ارتباط امام زمانQ با مردم، دو آموزهٔ رکن رابع و ناطق واحد را ابداع کردند و آن را شیعهٔ کامل، نائب خاص، تالیتلو و صاحب نیابت مطلقه از جانب امام دانستند. آنان در بیان صفات رکن و ناطق دچار اغراق‌های دروغین شدند. هرچند مشایخ بهصراحت خود را رکن و ناطق معرفی نکرده و به شدت آن را منکر شدند، اما شواهدی وجود دارد که قبول این ادعا را دشوار می‌کند. در مقابل، شیعهٔ امامی و حتی برخی انشعابات شیخیه ازجمله شیخیهٔ آذربایجان، با این دو بدعت مخالفت کردند و قائلین به آن را فاسق دانستند. رکنیت، زمینهٔ ظهور بابیت را فراهم آورد. تناقض‌گویی شیخیه در مسئلهٔ رکن رابع و ناطق واحد، بابدانستن آن دو، توهین به مخالفین، بدیهیدانستن این دو آموزهٔ جعلی و عدم امکان شناخت آنها، ازجمله اشکالاتی است که بر این دو مسئله وارد است.

https://www.mkak.ir/article_184537_07a0866f0021bf148228425a6cc6d5a2.pdf

مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتم النبیین صلی الله علیه و آله فصلنامه تخصصی کلام و ادیان 2981-1864 1 1 2019 06 22 شیطان‌گرایی در مکتب عرفان و تصوف 171 212 184538 FA سید علیرضا موسوی مدیر گروه نقد تصوف پژوهشگاه علوم و معارف خاتم النبیین صلی الله علیه و آله Journal Article 2023 12 04 چکیده یکی از بارزترین وجوه انحرافی در تصوف، دیدگاه منحصربهفرد صوفیان راجعبه ابلیس است که مخالف با اعتقاد توحید بوده و دوری اندیشۀ آنان از باورهای اسلام را نشان میدهد. دیدگاه صوفیان در باب تقدیس ابلیس، مخصوص به فرقۀ خاصی از تصوف نیست و اعتقادی فراگیر به شمار می‌آید. در این نوشتار سیر تاریخی اندیشۀ تقدیس ابلیس و تطورات آن، از همان ابتدای پیدایش فرقۀ صوفیان توسط حسن بصری تا عصر ابنعربی واکاوی گشته و مبانی و پایه‌های نظری این اندیشه، مورد بررسی قرار گرفته است. صوفیان در اولین مواجهه با ابلیس، ابتدا بر پایۀ جبرگرایی اشعری، صفاتی مانند کفر، تکبر و ضلالت را از او زدوده و سرپیچی وی از فرمان خداوند برای سجده به حضرت آدم را، با مجبوربودن او توجیه کردند. در قرن سوم و چهارم، با پایهریزی مبانی سلوک عاشقانه توسط حلاج و پیروانش، صوفیان با قداستبخشیدن به چهرۀ ابلیس، در صدد معرفی او به عنوان یک الگوی طریقتی در سلوک به سوی خداوند برآمدند و عمل خلاف شرع وی را در چارچوب سلوک طریقتی، امری ممدوح و پسندیده دانستند. محییالدین ابنعربی در قرن ششم، با طرح اندیشۀ وحدت شخصیۀ وجود، مسئلۀ تقدیس ابلیس را در جایگاه منحصربهفردی در نظام معرفتی و جهانبینی صوفیان قرار داد و بر همین اساس، توجیهات جدیدی از جانب صوفیان برای ترک سجدۀ ابلیس به حضرت آدم مطرح گردید. در نظام فکری وحدت وجود، ابلیس و شیاطین به عنوان بارزترین مظاهر برای برخی از اسما و صفات الهی، مورد تقدیس و تمجید قرار می‌گرفتند.

https://www.mkak.ir/article_184538_3bf3cc7649920a539474fe28e6e3cda9.pdf