مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتم النبیین صلی الله علیه و آله فصلنامه تخصصی کلام و ادیان 2981-1864 5 4 2024 01 21 First speech سخن نخست 7 10 234174 FA سید علیرضا موسوی مدیر گروه نقد تصوف پژوهشگاه علوم و معارف خاتم النبیین صلی الله علیه و آله 0000-0001-9647-1728 Journal Article First speech سخن نخست https://www.mkak.ir/article_234174_222480e098376f46b828a3ff8bca4104.pdf

مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتم النبیین صلی الله علیه و آله فصلنامه تخصصی کلام و ادیان 2981-1864 5 4 2024 01 21 Exploring the doctrine of Monotheism in Dhahabiyyah sect; from critique of the Oneness of Being to embracing Annihilation in God بررسی آموزه ولایت در نظام معرفتی فرقه ذهبیه 11 42 234176 FA محمد علی پاکدل معاون آموزش مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتم النبیین صلی الله علیه وآله مدیر گروه نقد تصوف مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتم النبیین صلی الله علیه و آله محمد تقی شیدایی دانش‌پژوه سطح 4 رشته نقد تصوف مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتم النبیین صلی الله علیه و آله دبیر گروه زرتشت و باستان‌گرایی پژوهشگاه علوم و معارف خاتم النبیین صلی الله علیه وآله 0009-0003-6875-8782 Journal Article The Sufism movement, as a cultural and social phenomenon, has grown among both Shi’ites and Sunnis, and has adapted its principles to various religious contexts. However, Sufism among Shi’as and Sunnis faces stark differences in outlook and approach. From a broad perspective, while there are ongoing efforts to suppress, restrict, and marginalize Shi’ite Sufism, there is a contrasting trend aimed at promoting and expanding Sufism within Sunni communities and nations. It is believed that Sunni Sufism, due to its emphasis on some principles such as love for the Ahl al-Bayt, pilgrimage, invocation, prayer, and intercession, can serve as a suitable platform for rapprochement between Islamic sects and confronting extremist ideas such as Salafism and Wahhabism. However, this approach frequently neglects or disregards the cultural, social, and ideological shortcomings and potential harms associated with Sufism. This study, employing a descriptive-analytical method and drawing on library sources, investigates key cultural, social, and ideological shortcomings and challenges of Sunni Sufism, with a particular focus on its adverse impacts on the Twelver Shi’a school of thought. The study's findings suggest that adopting an absolutist stance-whether in favor of or against Sunni Sufism- is misguided. Sufism represents a complex and varied collection of ideas and practices that cannot be fairly assessed through broad generalizations. While it is true that many Sufi orders act as a barrier against the spread of Wahhabi and Salafi ideologies among Muslims, they can also pose their own risks and challenges, which require critical attention and evaluation. <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; color: black; mso-themecolor: text1; letter-spacing: -.2pt; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">ذهبیه یکی از جریان‌های صوفیه متشیع در ایران به شمار می‌رود. مشایخ این فرقه در مسئله ولایت، با بررسی انتقادی آرای مشایخ عرفان نظری و ارائه برخی نوآوری<span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; color: black; mso-themecolor: text1; letter-spacing: -.2pt; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">‌ها، تلاش کرده‌اند آموزه ولایت صوفیه را با اصل امامت در آیات و روایات اهل‌بیت<span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt; font-family: 'Zar75 Symbols'; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-bidi-font-family: IRLotus; color: black; mso-themecolor: text1; letter-spacing: -.2pt; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA; mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: 'Zar75 Symbols';">:<span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; color: black; mso-themecolor: text1; letter-spacing: -.2pt; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> سازگار نشان دهند و از‌این‌جهت بررسی اندیشه‌های آن‌ها حائز اهمیت است. ذهبیان با احتراز از کاربرد اصطلاحات و واژگان متداول صوفیه نظیر قطب و مرشد، سعی در تفکیک میان آموزه‌های خود و سایر فرق داشته‌اند. باوجود<span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; color: black; mso-themecolor: text1; letter-spacing: -.2pt; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">‌این‌، پژوهش‌های دقیق‌تر نشان می‌دهد که دیدگاه آن‌ها درباره ولایت، علی‌رغم تفاوت‌های ظاهری، همچنان مبتنی‌بر اصول و مبانی رایج نظری مکتب صوفیان است و با دیدگاه سایر مشایخ صوفیه تفاوت ماهوی و اصولی ندارد. این مقاله به این پرسش می‌پردازد که ولایت در نگاه مشایخ ذهبیه به چه معناست، چه ابعاد و مؤلفه‌هایی دارد و اولیا دارای چه صفات و ویژگی‌هایی هستند. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه‌ای و آثار مکتوب مشایخ ذهبیه، انجام شده است و یافته‌های آن نشان می‌دهد که آموزه ولایت در دیدگاه ذهبیان، براساس همان مبانی وجودشناسی عرفانی، نظریه وحدت وجود و نظام اسما و صفات الهی شکل گرفته است. از منظر آن‌ها، ولی مظهر تام اسم جامع «اللّه» است که تمامی اسما و صفات و شئون الهی را در خود متجلی ساخته و به مقام انسان کامل یا قطبیت دست یافته است. ولی، به‌دلیل وصول به مقام فناء فی الله، مظهر الوهیت است و هرگونه معرفت به خداوند، ازطریق فانی شدن در او میسر می‌گردد.

https://www.mkak.ir/article_234176_73997199126ab40ba35482d9d6d1012f.pdf

مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتم النبیین صلی الله علیه و آله فصلنامه تخصصی کلام و ادیان 2981-1864 5 4 2024 01 21 Sufism among Sunnis; A challenge or a chance? تصوف در جهان اهل‌سنت، تهدید یا فرصت؟ 43 74 234178 FA اسماعیل سخنور فارغ‌التحصیل سطح 3 نقد تصوف مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتم النبیین صلی الله علیه و آله Journal Article <span style="font-size: 13.0pt; font-family: 'Times New Roman','serif'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-themecolor: text1; letter-spacing: -.5pt; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">Dhahabiyyah sect, a Sufi movement identifying with Shiism in Iran, has consistently sought to present itself as a true embodiment of Shiite mysticism and spirituality among Shiite adherents. Since its founding, this order has highlighted its uniqueness in comparison to other Sufi movements, including the school of Ibn Arabi. It has positioned its teachings, particularly in the areas of monotheism and the unity of existence, as distinct and, in some cases, contradictory to those of other mystical traditions. On the matter of monotheism, the Dhahabiyyah have clearly dismissed the perspectives of philosophers, theologians, and other Sufi orders, accusing them of polytheism or of adhering to a numerical conception of monotheism. From their viewpoint, Ibn Arabi’s teachings result in the blurring of the distinction between the Creator and the creature, a concept that they believe leads to numerous undesirable consequences. In response, they aimed to present a concept of divine unity that maintains a clear distinction between the Creator and the creature, without any correspondence, similarity, or objectivity between them. At the same time, they sought to incorporate elements of mystical monotheism, such as the notion of annihilation in God and the experience of Syriac mystical unity. This article, employing a descriptive-analytical approach and drawing upon library sources, offers a reinterpretation of the Dhahabi Sufis’ perspective on monotheism. It aims to provide a clear understanding of the monotheistic views and ideas of the prominent sheikhs of this order, while also exploring its connection to the theory of the personal unity of existence. The findings of this research indicate that the Dhahabi Sufis, by operating within the intellectual framework of Sufism and embracing concepts like Fanā-e fi Allah (annihilation in God), the intuition of God, and the rejection of the existence of pluralities, have ultimately found it difficult to separate themselves from the theory of the oneness of existence. Their perspective can be seen as an alternative interpretation of the theory of the Particular Oneness of Existence- one that, however, is not immune to the distortions and false implications associated with this theory. <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; color: black; mso-themecolor: text1; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">جریان تصوف به<span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; color: black; mso-themecolor: text1; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">‌عنوان پدیده‌ای فرهنگی و اجتماعی، هم در میان شیعیان و هم در اهل‌سنت رشد کرده، و اصول خود را با زمینه‌های مذهبی گوناگونی منطبق ساخته است. با‌این‌حال، تصوف در جهان تشیع و اهل‌سنت با تفاوت‌های فاحش در نگاه و رویکرد مواجه است. در رویکردی همگانی، به همان اندازه که تلاش می‌شود تصوفِ شیعی تحت فشار و محدودیت و انزوا قرار بگیرد، کوشش‌هایی جهت تقویت و گسترش صوفی‌گری در جوامع و ممالک اهل‌سنت صورت می‌گیرد. نظر بر این است که تصوف سنی، به‌دلیل تأکید بر اصولی چون محبت اهل‌بیت<span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 14.0pt; font-family: 'Zar75 Symbols'; mso-ascii-font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: IRLotus; mso-bidi-font-family: IRLotus; color: black; mso-themecolor: text1; position: relative; top: -1.0pt; mso-text-raise: 1.0pt; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA; mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: 'Zar75 Symbols';">:<span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; color: black; mso-themecolor: text1; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">، زیارت، توسل، دعا و شفاعت، می‌تواند به<span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; color: black; mso-themecolor: text1; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">‌عنوان یک بستر مناسب برای تقریب میان مذاهب اسلامی و مقابله با افکار افراطی مانند سلفی‌گری و وهابیت ایفای نقش کند؛ اما این نگرش غالباً از عیب‌ها و آسیب‌های فرهنگی، اجتماعی و اعتقادی تصوف چشم‌پوشی کرده و یا به‌سادگی از کنار آن‌ها می‌گذرد. پژوهش پیشِ‌رو با رویکردی توصیفی-تحلیلی و مبتنی‌بر منابع کتابخانه‌ای، به بررسی چندی از مهم‌ترین آسیب‌ها و چالش‌های فرهنگی، اجتماعی و اعتقادی تصوف سنی پرداخته است و به‌ویژه تأثیرات منفی آن بر مذهب امامیه را کنکاش می‌کند. یافته‌های تحقیق، حاکی از آن است که هرگونه رویکرد مطلق‌گرایانه در پذیرش یا انکار تصوف سنی، رویکردی ناصواب است. صوفی‌گری، مجموعه‌ پیچیده و متنوعی از اندیشه‌ها و رویکردهای گونا‌گون است که ارزیابی آن‌ها در سطح کلی و مطلق، امکان‌پذیر نیست. تردیدی نیست که غالب طریقت‌ها، از رواج اندیشه‌های وهابیت و سلفیه در میان مسلمانان جلوگیری می‌کنند؛ اما خود می‌توانند سرمنشأ آسیب‌ها و آفت‌هایی باشند که باید به آن توجه شود.

https://www.mkak.ir/article_234178_ee356a48b51b10cfe2e232dec6f53194.pdf

مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتم النبیین صلی الله علیه و آله فصلنامه تخصصی کلام و ادیان 2981-1864 5 4 2024 01 21 A study on the doctrine of Wilāyat (Authority) in the cognitive System of the Dhahabiyyah sect بررسی آموزه توحید در فرقه ذهبیه، از نقد وحدت وجود تا پذیرش فناء فی اللّه 75 101 234179 FA سید علیرضا موسوی مدیر گروه نقد تصوف پژوهشگاه علوم و معارف خاتم النبیین صلی الله علیه و آله 0000-0001-9647-1728 Journal Article <span style="font-size: 13.0pt; font-family: 'Times New Roman','serif'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-themecolor: text1; letter-spacing: -.5pt; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">Dhahabiyyah is one of the current branches of Shi’ite Sufism in Iran. Through a critical analysis of the views of its sheikhs in the realm of theoretical mysticism and the introduction of new ideas, the sheikhs of this sect have sought to demonstrate the alignment between the Sufi doctrine of Wilāyat (Authority) and the teachings of Imamate as presented in the Quran and Hadiths, hence it is important to examine their thoughts. By avoiding the use of common Sufi terms and vocabularies such as spiritual Pole and Guide, the Dhahabiyyah have tried to distinguish between their teachings and those of other sects. However, more detailed research shows that their view of Wilāyat, despite some apparent differences, is still based on the common theoretical principles and foundations of the Sufi school and their perspectives do not significantly differ in substance or principles from those of other Sufi sheikhs. This article explores the question of what Wilāyah (spiritual authority or sainthood) means from the perspective of the masters of the Dhahabiyyah order, what its dimensions and components are, and what qualities and characteristics the saints possess. This study employed a descriptive-analytical method, drawing upon library sources and the written works of Dhahabiyyah sheikhs. Its findings reveal that the concept of Wilāyah, from the Dhahabiyyah perspective, is rooted in mystical ontology, the theory of the Oneness of Existence, and the framework of divine names and attributes. According to their perspective, the Walī (guardian) represents the full manifestation of the all-encompassing name "Allah," having embodied within himself all divine names, attributes, and aspects. Through this, he attains the station of the perfect human or the state of Polehood. The Walī, due to reaching the status of annihilation in Allah, is the manifestation of divinity and any knowledge of God is possible through becoming mortal in him. <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; color: black; mso-themecolor: text1; letter-spacing: -.2pt; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">فرقه ذهبیه، از<span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; color: black; mso-themecolor: text1; letter-spacing: -.2pt; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">‌جمله جریان‌های صوفیانه مدعی تشیع در ایران، همواره تلاش کرده است جایگاه خود را به‌عنوان نماینده عرفان و معنویت شیعی در میان پیروان تشیع معرفی کند. این طریقت از آغاز شکل‌گیری بر تمایز خویش با سایر فرقه‌های صوفیه و حتی مکتب ابن‌عربی تأکید ورزیده و آموزه‌ها و دیدگاه‌های خود را، به‌ویژه در حوزه توحید و وحدت وجود، متفاوت و در مواردی متعارض با دیگر جریان‌های عرفانی تلقی کرده است. در موضوع توحید، ذهبیان به‌صراحت دیدگاه‌های فلاسفه، متکلمان و دیگر صوفیان را رد کرده و آن‌ها را به شرک یا توحید عددی متهم نموده‌اند. از نگاه آنان، آموزه‌های ابن‌عربی به عینیت خالق و مخلوق می‌انجامد و پیامدهای ناگوار بسیاری را به‌دنبال دارد. بر همین اساس، آنان درصدد ارائه تقریری از وحدت الهی برآمدند که در آن هیچ‌گونه سنخیت، شباهت یا عینیتی میان خالق و مخلوق وجود نداشته باشد و در عین حال، مؤلفه‌های توحید عرفانی همچون فانی شدن در خدا و شهود وحدت سریانی نیز لحاظ شود. این مقاله با رویکردی توصیفی-تحلیلی و مبتنی‌بر منابع کتابخانه‌ای، به بازخوانی دیدگاه صوفیان ذهبیه درزمینۀ توحید پرداخته است و تلاش دارد <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: IRLotus; color: black; mso-themecolor: text1; letter-spacing: -.2pt; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">تصویری روشن از آرا و افکار توحیدی مشایخ برجسته این طریقت ارائه دهد و نسبت آن را با نظریه وحدت شخصی وجود بررسی کند. <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; color: black; mso-themecolor: text1; letter-spacing: -.2pt; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که صوفیان ذهبیه، به‌دلیل حرکت در چارچوب فکری صوفیان و پذیرش مبانی‌ای همچون فناء فی ‌الله، شهود خدا و انکار موجودیت کثرات، در نهایت نتوانسته‌اند از نظریه وحدت وجود فاصله بگیرند. دیدگاه آن‌ها را می‌توان خوانشی دیگر از همان نظریه وحدت شخصی وجود دانست. تقریری که البته گریزی از تالی فاسدها و لوازم باطل این نظریه نخواهد داشت.

https://www.mkak.ir/article_234179_c6d9c635cc42c2147672f1ce31edcfaf.pdf

مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتم النبیین صلی الله علیه و آله فصلنامه تخصصی کلام و ادیان 2981-1864 5 4 2024 01 21 A look into the concept of Generic Mahdism in Shi’ite Sufi schools, highlighting the perspective of the Kubrawiyyah al-Dhahabiyyah sect نگرشی پیرامون مهدویت نوعیه در طریقت‌های صوفیه شیعه با تأکید بر دیدگاه فرقه کبرویه ذهبیه 103 126 234180 FA غلامرضا حسین‌زاده سطح 4 نقد تصوف مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتم النبیین صلی الله علیه و آله مدرس مباحث نقد تصوف در مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتم النبیین صلی الله علیه وآله 0009-0008-3047-3112 Journal Article The issue of Mahdism and the Imamate of Imam Mahdi is considered this complexity stems from the difficulty in harmonizing the belief in the Imam of the Age as the Mahdi with the Sufi doctrines of "polehood" (Qutbiyyat) and the "perfect human being". The contemporary leaders and sheikhs of the al-Dhahabiyyah sect, who consider themselves followers of Shi’ism, have acknowledged the existence and life of the Imam Mahdi in their works; but at the same time, they also emphasize the doctrine of mystical polehood and have tried to reconcile these two concepts. This study, employing a descriptive-analytical method and drawing on library sources, aims to explore the perspectives of the sheikhs of this movement on Mahdism and the Imamate of Imam Mahdi by offering a comprehensive examination of their ideas and writings. The findings of this research show that despite the emphasis of the contemporary Dhahabiyyah leaders on the existence and life of Imam Mahdi, the discussion of Mahdism and his Imamate is presented in a different way from the Shi’ite perspective. Also, the intellectual foundations of the Dhahabiyyah, especially in the fields of “polehood”, “mystical path chain” and “generic Mahdism”, lead them to accept specific Mahdism or even reject the Imamate of Imam Mahdi to the point that some of the great leaders of this movement, such as ʿAlā al-Dawlah al-Semnani, while acknowledging the birth of the Imam, have explicitly spoken of the demise of Imam Mahdi in previous centuries. موضوع مهدویت و امامت حجت بن الحسن عسکری<span lang="FA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 90%; font-family: Dorood; mso-ascii-font-family: Tahoma; mso-hansi-font-family: Tahoma; position: relative; top: 1.0pt; mso-text-raise: -1.0pt; mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Dorood;">Q یکی از مباحث چالش‌برانگیز در اندیشه صوفیان متشیع به شمار می‌آید. این چالش، ناشی از دشواری در جمع میان باور به مهدویت امام زمان<span lang="FA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 90%; font-family: Dorood; mso-ascii-font-family: Tahoma; mso-hansi-font-family: Tahoma; position: relative; top: 1.0pt; mso-text-raise: -1.0pt; mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Dorood;">Q و آموزه‌های «قطبیت» و «انسان کامل» است. اقطاب و مشایخ معاصر فرقه ذهبیه که خود را از پیروان تشیع می‌دانند، در آثار خود به وجود و حیات امام زمان<span lang="FA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 90%; font-family: Dorood; mso-ascii-font-family: Tahoma; mso-hansi-font-family: Tahoma; position: relative; top: 1.0pt; mso-text-raise: -1.0pt; mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Dorood;">Q اذعان کرده‌اند؛ اما در عین حال، بر آموزه قطبیت عرفانی نیز تأکید دارند و تلاش کرده‌اند تا میان این دو مفهوم جمع کنند. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و مبتنی‌بر منابع کتابخانه‌ای، در پی آن است که با نگاهی جامع به اندیشه‌ها و آثار اقطاب ذهبیه، دیدگاه مشایخ این جریان را درباره مهدویت و امامت حجت بن الحسن عسکری<span lang="FA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 90%; font-family: Dorood; mso-ascii-font-family: Tahoma; mso-hansi-font-family: Tahoma; position: relative; top: 1.0pt; mso-text-raise: -1.0pt; mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Dorood;">Q تبیین کند. یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که علی‌رغم تأکید اقطاب معاصر ذهبیه بر وجود و حیات حجت بن الحسن عسکری<span lang="FA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 90%; font-family: Dorood; mso-ascii-font-family: Tahoma; mso-hansi-font-family: Tahoma; position: relative; top: 1.0pt; mso-text-raise: -1.0pt; mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Dorood;">Q، بحث مهدویت و امامت ایشان به‌گونه‌ای متفاوت از نگرش شیعیان مطرح می‌شود. همچنین مبانی فکری ذهبیان، به‌ویژه درزمینه‌های «قطبیت»، «سلسله طریقتی» و «مهدویت نوعیه»، آن‌ها را به‌سمت پذیرش مهدویت نوعیه یا حتی عدم پذیرش امامت امام‌زمان<span lang="FA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 90%; font-family: Dorood; mso-ascii-font-family: Tahoma; mso-hansi-font-family: Tahoma; position: relative; top: 1.0pt; mso-text-raise: -1.0pt; mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Dorood;">Q سوق می‌دهد تا بدان‌جا که برخی از اقطاب بزرگ این جریان مانند علاء‌الدوله سمنانی ضمن اذعان به تولد آن حضرت، به‌صراحت از رحلت حجت بن الحسن<span lang="FA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 90%; font-family: Dorood; mso-ascii-font-family: Tahoma; mso-hansi-font-family: Tahoma; position: relative; top: 1.0pt; mso-text-raise: -1.0pt; mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Dorood;">Q در قرن‌های پیشین، سخن گفته‌اند.

https://www.mkak.ir/article_234180_be106d1d40468f0ee5598d44076461d7.pdf

مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتم النبیین صلی الله علیه و آله فصلنامه تخصصی کلام و ادیان 2981-1864 5 4 2024 01 21 Analysis and Study of Theology in the Niʿmatollahiyyah Gonābādiyyah Sect تحلیل و بررسی خداشناسی در فرقه نعمت اللهیه گنابادیه 127 151 234182 FA رضا داودی مدرس سطح 4 نقد تصوف مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتم النبیین صلی الله علیه و آله فارغ التحصیل سطح 4 نقد تصوف مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتم النبیین صلی الله علیه وآله Journal Article The discussion of monotheism and mystical theology has always been one of the most complex topics in the realm of Sufi thought. Adherents of the mystical path hold that genuine understanding of monotheism arises only through a personal and heartfelt experience of the Divine Essence (God). They believe this knowledge is not acquired through instruction or study, but is instead intuitive and uncovered through inner realization. However, when it comes to the scholarly explanation and interpretation of this encounter with the Divine, various perspectives emerge- such as the Oneness of existence, unity of intuition, incarnation, and unification. Each Sufi branch, whether Shi'a or Sunni, strives to offer an interpretation of these concepts that is as consistent and free of contradictions as possible. Among these groups, the Niʿmatollahiyyah Gonābādiyyah Sufis are recognized as one of the largest Sufi orders within Twelver Shi’a. Despite the variety of theoretical perspectives and foundational differences concerning the concept of monotheism, the leaders of this sect have ultimately embraced and articulated the doctrine of the Personal Unity of Existence as their distinct and independent viewpoint. This article, using a descriptive-analytical method, seeks to explore and critically assess the perspective of the Niʿmatollahiyyah Gonābādiyyah sheikhs on the concept of monotheism. So, it delves into the historical context, theoretical underpinnings, and intellectual implications of their viewpoint, while also evaluating the extent to which the leaders of this order adhere to its theoretical and practical demands. The research findings indicate that the mentioned sect’s sheikhs have adopted one of the most intense and profound interpretations of the unity of existence, while simultaneously maintaining commitment to certain theoretical and practical implications of this belief. <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; color: black; mso-themecolor: text1; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">بحث درباره توحید و خداشناسی عرفانی، همواره یکی از پیچیده‌ترین موضوعات در قلمرو اندیشه صوفیه بوده است. اصحاب طریقت بر این باورند که معرفت حقیقی به توحید، تنها از رهگذر مواجهه حضوری و قلبی با ذات الهی حاصل می‌شود و چنین معرفتی نه از جنس دانستن و آموختن، بلکه شهودی و یافتنی است. بااین<span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; color: black; mso-themecolor: text1; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">‌حال، در شیوه و تقریر علمی از این مواجهه، دیدگاه‌های متفاوتی نظیر وحدت وجود، وحدت شهود، حلول، و اتحاد ارائه می‌دهند. هریک از فرقه‌های صوفیه، چه در مذهب تشیع و چه تسنن، در تلاش‌اند تا تفسیری از این مفاهیم ارائه دهند که کمترین تناقضات و بیشترین انسجام را داشته باشد. در میان این فرقه‌ها، صوفیان نعمت ‌اللهیه گنابادی، یکی از پرجمعیت‌ترین طریقت‌های صوفیه در میان شیعیان امامیه شناخته می‌شوند. اقطاب این سلسله، با‌وجود تنوع آرای نظری و اختلاف مبانی در مسئله توحید، سرانجام نظریه وحدت شخصی وجود را به‌عنوان دیدگاه مختار خود پذیرفته و مطرح کرده‌اند. این مقاله با اتخاذ رویکردی توصیفی-تحلیلی، می‌کوشد دیدگاه مشایخ نعمت ‌اللهیه گنابادی را در باب توحید، بررسی و نقد کند. در این راستا، به بررسی و تحلیل پیشینه تاریخی، مبانی نظری، و لوازم فکری این دیدگاه می‌پردازد و میزان پایبندی اقطاب این فرقه به لوازم نظری و عملی آن را ارزیابی می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مشایخ این سلسله، در ارائه تفسیری از وحدت وجود، به یکی از افراطی‌ترین و غلیظ‌ترین برداشت‌ها دست زده‌اند و در عین حال، به برخی از پیامدهای نظری و عملی این دیدگاه متعهد مانده‌اند.

https://www.mkak.ir/article_234182_0a3bafbbf68ff9b92a3c39a9c948fcb8.pdf

مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتم النبیین صلی الله علیه و آله فصلنامه تخصصی کلام و ادیان 2981-1864 5 4 2024 01 21 Examining the doctrine of mental form within Sufism بررسی آموزه صورت فکریه در تصوف 153 176 234185 FA مرتضی غیبی فارغ التحصیل سطح 4 نقد تصوف مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتم النبیین صلی الله علیه وآله Journal Article In the Sufi tradition, meditation and concentration -commonly known as 'thought', 'visualization of the Sufi master’s image', or 'spiritual connection'- represent one of the most debated yet foundational elements of the spiritual journey in Sufi practice. This practice, long established among various Sufi sects, has held a significant role in the process of spiritual training and the attainment of spiritual perfection. Consequently, numerous Sufi sheikhs have stressed the importance of cultivating the image and spiritual presence of the master within the minds and hearts of their disciples. This guidance has even extended to acts of worship, including prayer, with disciples being encouraged to sustain the mental image of the master in all situations. Adopting a descriptive-analytical approach and drawing on library-based research, this paper seeks to elucidate the doctrine, exploring its foundations, objectives, and functions, while also assessing the various dimensions of its influence. The article also addresses the criticisms and challenges associated with this doctrine, aiming to clarify its position in relation to the teachings of al-Thaqlayn (the Quran and Hadith) through a critical review of the objections raised. A central focus of this research is the analysis of diverse perspectives on the relationship between the concept of the spiritual master and the monotheistic principles of worship -a topic regarded as both sensitive and fundamental across various Islamic traditions. This study aims to offer a more precise understanding of the role of the doctrine of 'thought' in Sufism, highlighting its strengths and limitations within the framework of established religious principles. This study demonstrates that, while the concept of the master may serve as an educational tool within the context of mystical discipline, it has faced substantial criticism from the standpoint of Qur'anic and Hadith teachings. Some Sufi scholars have even regarded the application of this doctrine in acts of worship as bordering on polytheism. <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; color: black; mso-themecolor: text1; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">مراقبه و تمرکز در سنت تصوف که معمولاً تحت عنوان «فکر» یا «تصور صورت مرشد» یا «رابطه» مطرح می‌شود، یکی از بحث‌برانگیزترین و در عین حال از ارکان اساسی آداب سیروسلوک صوفیانه به شمار می‌رود. این روش که از دیرباز در میان طریقت‌های صوفیه رایج بوده، جایگاهی برجسته در فرایند تربیت معنوی و نیل به کمال نفسانی داشته است. بر همین اساس، مشایخ بسیاری بر ضرورت حاضر ساختن تصویر و حضور معنوی مرشد در ذهن و قلب مریدان خود تأکید کرده‌اند. این توصیه حتی به اعمال عبادی همچون نماز نیز تعمیم یافته است، به<span style="font-size: 14.0pt; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; color: black; mso-themecolor: text1; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">‌گونه‌ای که مریدان به نگه ‌داشتن تصویر ذهنی مرشد در تمامی احوال توصیه شده‌اند. نوشتار حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای، تلاش می‌کند تا ضمن تبیین این آموزه و تشریح مبانی، اهداف و کارکردهای آن، زمینه‌های گوناگون تأثیرگذاری آن را ارزیابی کند. همچنین، مقاله به بررسی انتقادها و چالش‌های مطرح‌شده در این زمینه می‌پردازد و تلاش دارد با بازخوانی نقدهای وارده، جایگاه این آموزه را نسبت با تعالیم ثقلین روشن کند. ازجمله محورهای اصلی پژوهش، تحلیل نگرش‌های مختلف درباره ارتباط تصور مرشد با جنبه‌های توحیدی عبادت است که در سنت‌های مختلف اسلامی، موضوعی حساس و بنیادین تلقی می‌شود. هدف این مطالعه، فراهم‌ آوردن درکی دقیق‌تر از جایگاه آموزه «فکر» در تصوف و بازنمایی نقاط قوت و ضعف آن در چارچوب مبانی دینی است. این بررسی نشان می‌دهد در عین حال که تصور مرشد می‌تواند به‌عنوان ابزاری تربیتی در سیروسلوک عرفانی نقش ایفا کند، از منظر آموزه‌های قرآنی و حدیث، نقدهای قابل توجهی بر این آموزه وارد شده است و حتی برخی از صوفیان التزام به این آموزه در عبادات را دارای شبهه شرک دانسته‌اند.

https://www.mkak.ir/article_234185_79d4b58883736034a3f6f876416f389f.pdf