نظریۀ وحدت وجود، یکی از مباحث جنجالی در عرصۀ خداشناسی است که از دیرباز تاکنون در گسترۀ وسیعی از مشرق تا مغربزمین مطرح شده است. این دیدگاه عمدتاً توسط عارفان و اهل شهود در ادیان و آیینهای مختلف بیان شده، اما مکاتب فلسفی نیز از آن غافل نبودهاند؛ بهطوریکه میتوان ردپای آن را از فلسفههای یونانی و رومی تا فلسفۀ صدرایی مشاهده کرد. این جستار با رویکرد توصیفی و تحلیلی و بر پایۀ دادههای کتابخانهای، به معرفی مشهورترین قائلین به وحدت وجود در مکاتب و ادیان غیراسلامی میپردازد. بدین منظور، ابتدا به بررسی ادیان و مکاتب باستانی از هند تا یونان و روم پرداخته میشود، سپس به ادیان ابراهیمی مانند مسیحیت و یهود نگاهی میاندازد تا ردپای وحدت وجود را در هریک از این مکاتب شناسایی کند. نتایج این پژوهش نشان میدهد که وحدتگرایی در الهیات و اعتقاد به وحدت خالق و مخلوق تنها مختص صوفیان مسلمان نیست، بلکه این نظریه در سایر مکاتب و ادیان نیز با عبارات متفاوت مطرح شده است. همچنین، فاصله گرفتن از تعالیم رسمی ادیان و سلوک باطنی، گاه میتواند به گرایش به این دیدگاه منجر شود.