فصلنامه تخصصی کلام و ادیان

فصلنامه تخصصی کلام و ادیان

نقد و بررسی چندگانه‌پرستی در سروده‌‌های زرتشت (گات‌ها)

نوع مقاله : گروه علمی نقد زرتشت و باستان گرایی

نویسنده
نویسنده در حوزه زرتشت و باستان‌گرایی
چکیده
گاثاها (گات‌ها) را که مشتمل بر هفده سروده است، بسیاری از موبدان زرتشتی آن را متعلق به زرتشت دانسته‌اند. اکثر زرتشتیان امروزی گات‌ها را جزء سروده‌‌های مقدس می‌پندارند و در برخی آیین‌‌های مذهبی خود، آن را نجوا می‌کنند. واژه‌‌های به‌کاررفته در این سروده‌ها، تشابه زبانی با قدیمی‌ترین کتب دینی برهمنان (هندی) داشته است و منشأ یکسانی را با متون مذهبی هند باستان نشان می‌دهد. امروزه ازطرف برخی موبدان تلاش‌هایی صورت داده تا ترجمه متن گاتاها را دست‌مایه گسترده‌ترین تغییر در مفاهیم قرار داده تا بتوانند شکل و شمایلی اخلاقی بدان بدهند. اما با مطالعه دقیق علمی و پژوهشی می‌توان دریافت که سروده‌‌های منسوب به زرتشت (گات‌ها) مبتنی‌بر خطاب به خدایان متعدد بوده و با ستایش، نیایش و پرستش و فدیه دادن به خدایان همراه است. نوع جهان‌بینی حاکم بر گات‌ها، منبعث از چندگانه‌پرستی و ستاره‌پرستی باستانی بوده که اوج آن در پرستش خدایان بلندپایه باستانی آریایی- هندو متبلور است. تأثیرات تمدن بین‌النهرین را نمی‌توان نادیده گرفت که کانون اصلی ستاره‌پرستی در هزاره‌‌های تاریخی کهن بوده و در فرهنگ چندگانه‌پرستی و به‌ویژه ستاره‌پرستی به دیگر تمدن‌های هم‌جوار همچون تمدن‌‌های مصر باستان، تمدن یونانی و به‌ویژه تمدن هندو- آریایی، تسری داده است. این مقاله به‌صورت توصیفی و تحلیلی نوشته شده است و در این مقاله ظهور چندگانه‌پرستی در سروده‌های زرتشت بررسی و نقد شده و در پایان دلایلی نیز بر ناپیامبری زرتشت ارائه شده است.
کلیدواژه‌ها

دوره 5، شماره 3 - شماره پیاپی 11
پاییز 1404
پاییز 1402
صفحه 85-125

  • تاریخ دریافت 10 مهر 1404