پژوهشگر و عضو گروه علمی نقد الحاد مؤسسۀ خاتم النبیین صلی الله علیه و آله
چکیده
براهین کیهانشناختی با تمرکز بر جهان مادی، به دنبال اثبات موجودی هستند که وجود جهان را به آن نسبت دهند. «برهان مبتنی بر امکان» یکی از این براهین است که از اصل علیت به عنوان یک اصل بدیهی استفاده میکند. در قرن 17، لایبنیتس اصل دلیل کافی را به جای علیت معرفی کرد که بیان میکند هر پدیدهای ضرورتاً دلیلی دارد. گیل و پراس نسخه ضعیفتری از این اصل ارائه کردند که وجه امکان را جایگزین وجه ضرورت میکند. این برهان جدید، حقیقتی ممکن را که بازگوکننده وجودی ضروری است، نتیجه میگیرد. با این حال، این برهان اطلاعات زیادی درباره خصوصیات آن موجود ضروری نمیدهد. گیل و پراس برهان خود را با استفاده از مفهوم «جهانهای محتمل» و سیستم منطقی S5 تبیین میکنند. انتقادهای زیادی به این برهان وارد شده که بیشتر به لوازم ناپذیرفتنی آن اشاره دارند. گیل و پراس نیز به این انتقادات پاسخ دادهاند. به نظر میرسد که هر دو طرف بیشتر به لوازم سخن خود توجه دارند تا به براهین مخالفین. در نهایت، گیل و پراس با برهانی نادرست به نتیجهای رسیدهاند که میتوان از آن دفاع منطقی کرد و تصویری شهودی از آن ارائه داد؛ یعنی حقیقتی ممکن که گزارشگر یک موجود ضروری مختار است، مانند فعل خداوند در خلقت که دلیل وجود جهان است.