فصلنامه تخصصی کلام و ادیان

فصلنامه تخصصی کلام و ادیان

نگرشی پیرامون مهدویت نوعیه در طریقت‌های صوفیه شیعه با تأکید بر دیدگاه فرقه کبرویه ذهبیه

نوع مقاله : گروه علمی نقد تصوف

نویسنده
سطح 4 نقد تصوف مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتم النبیین صلی الله علیه و آله مدرس مباحث نقد تصوف در مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتم النبیین صلی الله علیه وآله
چکیده
موضوع مهدویت و امامت حجت بن الحسن عسکریQ یکی از مباحث چالش‌برانگیز در اندیشه صوفیان متشیع به شمار می‌آید. این چالش، ناشی از دشواری در جمع میان باور به مهدویت امام زمانQ و آموزه‌های «قطبیت» و «انسان کامل» است. اقطاب و مشایخ معاصر فرقه ذهبیه که خود را از پیروان تشیع می‌دانند، در آثار خود به وجود و حیات امام زمانQ اذعان کرده‌اند؛ اما در عین حال، بر آموزه قطبیت عرفانی نیز تأکید دارند و تلاش کرده‌اند تا میان این دو مفهوم جمع کنند. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و مبتنی‌بر منابع کتابخانه‌ای، در پی آن است که با نگاهی جامع به اندیشه‌ها و آثار اقطاب ذهبیه، دیدگاه مشایخ این جریان را درباره مهدویت و امامت حجت بن الحسن عسکریQ تبیین کند. یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که علی‌رغم تأکید اقطاب معاصر ذهبیه بر وجود و حیات حجت بن الحسن عسکریQ، بحث مهدویت و امامت ایشان بهگونه‌ای متفاوت از نگرش شیعیان مطرح می‌شود. همچنین مبانی فکری ذهبیان، بهویژه درزمینه‌های «قطبیت»، «سلسله طریقتی» و «مهدویت نوعیه»، آن‌ها را بهسمت پذیرش مهدویت نوعیه یا حتی عدم پذیرش امامت امام‌زمانQ سوق می‌دهد تا بدانجا که برخی از اقطاب بزرگ این جریان مانند علاءالدوله سمنانی ضمن اذعان به تولد آن حضرت، بهصراحت از رحلت حجت بن الحسنQ در قرن‌های پیشین، سخن گفتهاند.
کلیدواژه‌ها